Nekrologi

JAN MERTKA


* 13.12.1901   ✝ 27.12.1918

Jan Mertka był pierwszym poległym powstańcem wielkopolskim. Urodził się 27 lipca 1899 roku  w Przygodzicach, jako syn Józefa i Magdaleny z domu Kasprzak. Pochodził z rodziny chłopskiej. Był najmłodszym z jedenaściorga rodzeństwa,  które rodzice starali się wychować w duchu patriotycznym. W domu przechowywano polskie książki oraz śpiewano polskie pieśni. W latach 1906-1913 Jan Mertka uczęszczał do szkoły powszechnej w Przygodzicach, którą ukończył z dobrym wynikiem. Następnie podjął pracę jako robotnik kolejowy, a wkrótce wyemigrował za pracą do Westfalii. Tam  pracował w piekarni oraz jako monter – elektryk w fabrykach, m.in. w Bochum. Będąc tam, aktywnie angażował się w prace polskich towarzystw młodzieżowych w Niemczech. Podczas I wojny światowej został wcielony do armii pruskiej. Jesienią 1918 roku wrócił  w swoje rodzinne strony. Jako 19-letni ochotnik został żołnierzem I Pułku Piechoty Polskiej utworzonego w Ostrowie 10 listopada po ogłoszeniu Republiki Ostrowskiej. Gdy decyzją Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu pułk został rozwiązany, podobnie jak większość jego żołnierzy,  przedostał się przez granicę do niedalekiego Szczypiorna. Wstąpił do stacjonującego tam I Batalionu Pogranicznego Poznańskiego, którym dowodził podporucznik Władysław Wawrzyniak. 13 grudnia 1918 roku w Kaliszu razem z innym żołnierzami złożył przysięgę, a później, po odbyciu niezbędnego przeszkolenia, został skierowany na wyznaczony posterunek. 27 grudnia, w dniu wybuchu Powstania Wielkopolskiego, Jan Mertka odbywał służbę patrolową w Szczypiornie. Poległ podczas potyczki, jaka około godziny 11.30 wywiązała się z niemiecką strażą graniczną w rejonie Boczkowa. W odpowiedzi polscy żołnierze zajęli tę wioskę, która tym samym stała się pierwszą w całości wyzwoloną miejscowością w Poznańskiem. Jan Mertka pochowany został 31 grudnia na starym ostrowskim cmentarzu przy ulicy Wrocławskiej, Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją patriotyczną. Jeszcze tego samego dnia miasto zostało wyzwolone. Dziesięć lat później, w dniu 30 czerwca 1929 roku prochy Jana Mertki zostały przeniesione na cmentarz przy ulicy Limanowskiego, do kwatery zasłużonych bojowników poległych podczas Powstania Wielkopolskiego. Jan Mertka jest obecnie patronem ulic w Ostrowie Wielkopolskim, Przygodzicach i Nowych Skalmierzycach. Ponadto w Boczkowie znajduje się jego pomnik, a postać pierwszej ofiary powstania przypomina także tablica  w Przygodzicach.
 

PRZECZYTAJ CAŁY ARTYKUŁ

Jan Mertka był pierwszym poległym powstańcem wielkopolskim. Urodził się 27 lipca 1899 roku  w Przygodzicach, jako syn Józefa i Magdaleny z domu Kasprzak. Pochodził z rodziny chłopskiej. Był najmłodszym z jedenaściorga rodzeństwa,  które rodzice starali się wychować w duchu patriotycznym. W domu przechowywano polskie książki oraz śpiewano polskie pieśni. W latach 1906-1913 Jan Mertka uczęszczał do szkoły powszechnej w Przygodzicach, którą ukończył z dobrym wynikiem. Następnie podjął pracę jako robotnik kolejowy, a wkrótce wyemigrował za pracą do Westfalii. Tam  pracował w piekarni oraz jako monter – elektryk w fabrykach, m.in. w Bochum. Będąc tam, aktywnie angażował się w prace polskich towarzystw młodzieżowych w Niemczech. Podczas I wojny światowej został wcielony do armii pruskiej. Jesienią 1918 roku wrócił  w swoje rodzinne strony. Jako 19-letni ochotnik został żołnierzem I Pułku Piechoty Polskiej utworzonego w Ostrowie 10 listopada po ogłoszeniu Republiki Ostrowskiej. Gdy decyzją Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu pułk został rozwiązany, podobnie jak większość jego żołnierzy,  przedostał się przez granicę do niedalekiego Szczypiorna. Wstąpił do stacjonującego tam I Batalionu Pogranicznego Poznańskiego, którym dowodził podporucznik Władysław Wawrzyniak. 13 grudnia 1918 roku w Kaliszu razem z innym żołnierzami złożył przysięgę, a później, po odbyciu niezbędnego przeszkolenia, został skierowany na wyznaczony posterunek. 27 grudnia, w dniu wybuchu Powstania Wielkopolskiego, Jan Mertka odbywał służbę patrolową w Szczypiornie. Poległ podczas potyczki, jaka około godziny 11.30 wywiązała się z niemiecką strażą graniczną w rejonie Boczkowa. W odpowiedzi polscy żołnierze zajęli tę wioskę, która tym samym stała się pierwszą w całości wyzwoloną miejscowością w Poznańskiem. Jan Mertka pochowany został 31 grudnia na starym ostrowskim cmentarzu przy ulicy Wrocławskiej, Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją patriotyczną. Jeszcze tego samego dnia miasto zostało wyzwolone. Dziesięć lat później, w dniu 30 czerwca 1929 roku prochy Jana Mertki zostały przeniesione na cmentarz przy ulicy Limanowskiego, do kwatery zasłużonych bojowników poległych podczas Powstania Wielkopolskiego. Jan Mertka jest obecnie patronem ulic w Ostrowie Wielkopolskim, Przygodzicach i Nowych Skalmierzycach. Ponadto w Boczkowie znajduje się jego pomnik, a postać pierwszej ofiary powstania przypomina także tablica  w Przygodzicach.
 

ZŁÓŻ KONDOLENCJE

Serwis WLKP24.info do swojego działania wykorzystuje pliki cookies. Stosujemy je, aby zapewnić Państwu jak największą wygodę korzystania z funkcjonalności naszego portalu.

Jeżeli zgadzają się Państwo na korzystanie z cookies przez nasz portal, prosimy o kliknięcie przycisku "Akceptuję". Jeśli nie akceptują Państwo takiego działania, należy zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce.

Akceptuję

Przeczytaj naszą politykę cookies